"... Juannìcu ... a su spanigu aberit s'adobiu ..." (da "XVIII S'adobiada de is topis", in "Contus Campidanesus e Fabulas" de Giuliu Angioni 2011)
De spainai, de su Latinu EX-PAGINARE, (M.L.Wagner, DES), spraxi in terra, su spanigu est su momento chi su soli bessit e spaniat sa luxi in sa terra.
20140102
20120817
Fueddus: futu, futtu
Futu-a, aggettivu, de cosa o persona chi balit, beni formada e utili a sa bisongia: custa est cosa futa; su tali est s'unicu futu.
Fueddu pagu presenti in is dizionarius; non s'agatat in su Wagner e in su Porru, cumparit in Internet in su DULS de Antoninu Rubattu (futtu: abile, accorto, avveduto, valore) e in su DitzionariuOnline (fútu, nm, agt chi o cosa chi est de valori, chi giuat, chi bàlidi).
Nudda scieus de s'etimologia de custu fueddu. Hiat a podi essiri una forma contratta de su latinu versūtus (scaltro, abile, accorto, ingegnoso) versutus-sutus-futu, chi d'acostat a s'italianu versato (esperto, scaltro).
Fueddu pagu presenti in is dizionarius; non s'agatat in su Wagner e in su Porru, cumparit in Internet in su DULS de Antoninu Rubattu (futtu: abile, accorto, avveduto, valore) e in su DitzionariuOnline (fútu, nm, agt chi o cosa chi est de valori, chi giuat, chi bàlidi).
Nudda scieus de s'etimologia de custu fueddu. Hiat a podi essiri una forma contratta de su latinu versūtus (scaltro, abile, accorto, ingegnoso) versutus-sutus-futu, chi d'acostat a s'italianu versato (esperto, scaltro).
20111106
Atobiu asuba de sa Lingua Sarda
S'Accademia de sa Lingua Sarda Campidanesa hat apariciau s'atobiu “Salvaguardia e valorizzazione di tutte le varianti della Lingua Sarda comprese le alloglotte” chi s'hat a tenni su 18, 19 e 20 de donniasanti de su 2011 in su de s'Hotel Califfo, in S'oru e mari a Quartu Sant'Aleni.
Su programma innoi.
Prima de totu tocat a nai chi est una sienda bona meda, poita donat sa possibilidadi de s'atobiai cun ateras personas chi funt interessadas a sa chistioni de sa lingua sarda. In prus, s'Academia, sendi fata de studiosus e apassionaus de su campidanesu chi chistionu deu puru comenti su Professori Giuliu Solinas e su Dottori Luciu Spiga hat a essiri siguramenti una cosa de grandu calidadi e capaçi de produsi efetus in su benidéru.
Una cosa perou da depu nai subitu. Pensu hiat a essiri stetiu bellu a tenni su coraggiu de d'organizzai in sardu e tradusi is interventus in italianu sceti po is chi non du podint propriu cumprendi.
Du scieus totus chi scriri e chistinai unu sardu bellu e eleganti non est una cosa façili e deu seu s'utimu a podi scudi sa primu perda, ma pensu chi mellus hiat a essiri chi poneiamus a una pati sa bregungia e cumenzamus a imperai su sardu nostu puru comenti lingua de traballu.
20111015
Modus de nai: mocca de sartizzu, soga de sartizzu
Si narat: "una mocca de sartizzu", ma ita est una mocca? su Porru dda tradùsit cun s'italianu "budello" e aici e totu fait su Wagner (mòkka = catalanu moca "vientre, bandullo"). I moccas funt, difati, is chi funt morigàdas de calincunu chi si donat fastidiu o si fait inchietài, e si furriant: "gei non m'hat a bolli furriai i' moccas!".
![]() |
| Foto Su Fruscu - Atzara |
Postu chi in is tempus antigus su sartizzu si fiat sceti cun su budellu de is animalis, sa mocca est su contenidori, sa forma e sa mesura de su sartizzu (metonimìa).
Si narat: "una soga de sartizzu" puru, ma est una cosa differenti. Sa soga est una funi, un'acapiu de peddi, e Porru dda tradusit cun agugliàda, su tanti de filu chi si ponit in s'agulla; sa soga est una mesura chi s'imperat po un'arrogu segau de una una cosa prus longa, sia funi, filu o sartizzu.
![]() |
| Foto Uva Libre |
Su sartizzu sicau de solitu si faidi a pezzus cruzus e si ponit a sicai apicau a ferr'e cuaddu, mentris su sartizzu friscu, su chi si pigat anch'èst su carnazzeri, si fait longu cantu est su budellu interu e si segat a sogas a segunda de su tanti chi ndi serbit.
20110315
Fueddus: chìzzi, chitzi, kittsi
Chìzzi (kittsi in su Wagner), [de s'avverbiu latinu cĭtō (sùbitu, luègusu) in su comparativu citius] avverbiu de tempus: fiat a mengianeddu chizzi, si bieus a su chizzi, o a solu est ancora chizzi.
Modus de nai: beni chizzi!, ironicu, riferiu a unu ancora dormiu a s'ora de s'apuntamentu, in generali scoberendi chi si chi hiat depiri essi stetiu giai fatu est ancora de fai; de chizz'e chizzi, afotiat, chizzi-chizzi.
Modus de nai: beni chizzi!, ironicu, riferiu a unu ancora dormiu a s'ora de s'apuntamentu, in generali scoberendi chi si chi hiat depiri essi stetiu giai fatu est ancora de fai; de chizz'e chizzi, afotiat, chizzi-chizzi.
20101224
A Lugori - de Ottone Bacaredda
Happu ingiriau su mundu cant'est mannu
e 'nc' happu bistu cosas de fai spantu,
happu suffertu dognia sort'è dannu,
conosciu it'est s'arrisu, it'est su prantu;
prus feroçi ses tui, bella Lugori.
e 'nc' happu bistu cosas de fai spantu,
happu suffertu dognia sort'è dannu,
conosciu it'est s'arrisu, it'est su prantu;
prus feroçi ses tui, bella Lugori.
Is ogus tuus, alluttus che su fogu,
sa bucca tua, prus frisca de una rosa,
in su coru m'hant fattu cussu giogu
chi no assimbilat a nisciuna cosa,
chi spizzulat e poburu e signori,
e chi ddi nanta, sino sbagliu, amori.
sa bucca tua, prus frisca de una rosa,
in su coru m'hant fattu cussu giogu
chi no assimbilat a nisciuna cosa,
chi spizzulat e poburu e signori,
e chi ddi nanta, sino sbagliu, amori.
Tui sola biu, Lugori, in dognia parti,
stella luxenti in notti de beranu;
sempri ti sigu, e no conosciu s'arti
mancu de lompi a ti stringi sa manu…
comenti su profumu de unu flori,
t'intendu e no ti toccu, o mia Lugori.
stella luxenti in notti de beranu;
sempri ti sigu, e no conosciu s'arti
mancu de lompi a ti stringi sa manu…
comenti su profumu de unu flori,
t'intendu e no ti toccu, o mia Lugori.
E seu feliçi de ti cuntemplai
che una Nostrassignora in processioni,
e suffru e timu de no m'ammacchiai
a biri chi no intendis arrexoni,
ma po ti fai cumprendi it'est amori
t'hem'a bolli basai, bella Lugori.
che una Nostrassignora in processioni,
e suffru e timu de no m'ammacchiai
a biri chi no intendis arrexoni,
ma po ti fai cumprendi it'est amori
t'hem'a bolli basai, bella Lugori.
Una bella poesia de Ottone Bacaredda, bìviu in Casteddu in is seculus passaus, grandu abogau, sìndigu e sa çitadi in is primus annus de su noixentus.
Una poesia "stilnovista", cun quatru strofas de ses versusu cun is rimas ABABCC, a pati sa prima de cincu versus ABABC.
Sa lingua assimbìllada meda a cussu sardu de sa genti studiàda chi praxiat a Bissenti Porru; sa "h" italiana de su verbu "hai", sa "t" in sa terza persona de is verbus (assimbillat); sa "ç" cun sa cedilla po sa "z" durci de "feroçi" e "feliçi" ca si ligint "ferozi" e "felizi".
Diversamenti de Porru, Bacaredda ponit is dopiasa a sa mora italiana (happu, suffertu, fattu).
Su lessicu, comenti nau, est su de Porru, sìmbili meda a s'Italianu; pagus i fueddus prus autoctonus, prus sardus, po si chi podit significai.
lugori - fueddu pagu comunu, benit de luxi, e s'imperat po i luxis dilicadasa che cussa de sa Luna; s'autori 'ndi ponit nomini a sa femina amada.
ingiriau - fueddu çertamenti carateristicu, ma imperàu cun d'una licenzia poetica manna, asi ca Porru puru narat ca su mundu si girat, no si ingiriat; unu mazz'i apiu s'ingiriat a ispagu, no su mundu.
Una poesia "stilnovista", cun quatru strofas de ses versusu cun is rimas ABABCC, a pati sa prima de cincu versus ABABC.
Sa lingua assimbìllada meda a cussu sardu de sa genti studiàda chi praxiat a Bissenti Porru; sa "h" italiana de su verbu "hai", sa "t" in sa terza persona de is verbus (assimbillat); sa "ç" cun sa cedilla po sa "z" durci de "feroçi" e "feliçi" ca si ligint "ferozi" e "felizi".
Diversamenti de Porru, Bacaredda ponit is dopiasa a sa mora italiana (happu, suffertu, fattu).
Su lessicu, comenti nau, est su de Porru, sìmbili meda a s'Italianu; pagus i fueddus prus autoctonus, prus sardus, po si chi podit significai.
lugori - fueddu pagu comunu, benit de luxi, e s'imperat po i luxis dilicadasa che cussa de sa Luna; s'autori 'ndi ponit nomini a sa femina amada.
ingiriau - fueddu çertamenti carateristicu, ma imperàu cun d'una licenzia poetica manna, asi ca Porru puru narat ca su mundu si girat, no si ingiriat; unu mazz'i apiu s'ingiriat a ispagu, no su mundu.
20101220
Taula A - sa faci
| Latinu | Unificada | Porru | Lepori | Connottu | Spagn. |
|---|---|---|---|---|---|
| făcĭēs | cara | facci cara | faci | faci | cara |
| ŏcŭlo(s) | ogru | ogu | ogu | ogu | ojo |
| auris (oricola) | origra | orìga | origa | origa | orija |
| nāsus | nasu nare | nasu | nasu | nasu | naso |
| bucca | buca | bucca | buca | buca | boca |
| gena | cantérzu, cávanu, chiza, massìdda, tuttùrru (log.) | trempa, cantrexu | trempa | trempa | carrillo, mejilla |
Iscriviti a:
Post (Atom)

